تعريف و هدف :
دوره كارشناسي ارشد مديريت سازمان كه معادل MBA) Master of Business Administration) است به منظور پرورش مديران كارآمد براي اداره سازمان‌هاي اقتصادي- اجتماعي، توليدي و خدماتي طراحي شده است. هدف اين دوره پذيرش فارغ‌التحصيلان دوره‌هاي كارشناسي در رشته‌هاي مختلف به خصوص رشته‌هاي فني و مهندسي و پرورش افرادي است كه قادر باشند در زمينه‌هاي ذيل انجام وظيفه نمايند:
(1) اداره و راهبري مؤثر و كارآمد سازمان يا يك بخش تخصصي از آن نظير بخش‌هاي توليدي، بازاريابي و فروش، اطلاعات و مالي
(2) ايجاد تحول در يك بخش تخصصي سازمان
(3) طراحي، هدايت و رهبري تحول در كل سازمان پس از كسب تجارت علمی و عملي در مديريت
(4) كارآفريني با ايجاد فعاليتهاي جديد در درون سازمان و يا ايجاد سازمان‌هاي جديد
(5) ارائه خدمات مشاوره‌اي و مطالعاتي در زمينه‌هاي مزبور به مديران سازمان‌هاي اقتصادي و اجتماعي
افراديكه در اين دوره پذيرفته مي‌شوند،بايد حداقل دوره كارشناسي را در يكي از رشته‌هاي دانشگاهي گذرانده و با حوزه تخصصي دوره كارشناسي آشنائي پيدا كرده باشند . اين افراد پس از فرا گرفتن دانش مديريت و تمرين مهارتهاي مديريتي در اين دوره (مديريت سازمان)، نيروهاي ارزنده‌اي خواهند شد كه مي‌توانند با تركيب دانش تخصصي و مديريتي خود در جهت تحقق هدفهاي بالا نقش مهمي در بهبود مديريت جامعه ايفا نمايند.

تاريخچه :
در ايران اولين دوره مديريت اجرايي در دهه 70 ميلادي توسط مركزي تحت عنوانICMS و با همكاري دانشگاه هاروارد راه‌اندازي شد. دومين گام در اين راستا توسط سازمان مديريت صنعتي برداشته شد كه در اواخر دهه 60 شمسي اقدام به راه‌اندازي دوره مديريت اجرايي كرد. سرانجام در اوائل دهه 80 شمسي دانشگاه صنعتي شريف اقدام به راه‌اندازي اين رشته با توجه به نياز شديد كشور نمود. در حال حاضر علاوه بر سازمان مديريت صنعتي، دانشگاههاي تهران ، علامه طباطبايي و علم و صنعت ايران نيز داراي دوره كارشناسي ارشد با گرايش مديريت اجرايي و دانشگاه شريف با گرايش MBA هستند. همچنين در دانشگاه آزاد اسلامي در دو واحد علوم تحقيقات تهران و اهواز پذيرش دانشجو در گرايش مديريت اجرايي صورت مي‌گيرد.

طول دوره:
دوره كارشناسي ارشد مديريت سازمان به صورت كارشناسي ارشد ناپيوسته و آموزشي است. اين دوره به نام دوره MBA در اكثر نظام‌هاي آموزش عالي كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه ارائه مي‌شود. با توجه به اينكه فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي مختلف و به خصوص رشته‌هاي فني و مهندسي وارد اين دوره مي‌شوند، طول دوره حداقل 2 و حداكثر 3 سال بوده و تعداد واحدهاي لازم براي فارغ‌التحصيل شدن 57 واحد درسي است.
بنابراين دانشجويان اين دوره، مانند ساير دانشجوياني كه در ساير نقاط جهان در اين رشته به تحصيل مي‌پردازند، براي تكميل دوره خود در طي 2 سال يا 4 ترم بايد به طور متوسط در هر نيمسال تحصيلي حدود 14 واحد درسي را بگذرانند. به اين لحاظ دوره كارشناسي ارشد مديريت سازمان، دوره سنگين و پركاري است و دانشجوياني كه وارد اين دوره مي‌شوند بايد از لحاظ استعداد و فرصت مطالعه و تحصيل در وضعيت خوبي قرار ادشته باشند.

نقش ها و توانائي های فارغ التحصيلان :
فارغ‌التحصيلان اين دوره با فراگيري دانش و فنون مديريت قادر خواهند بود در زمينه‌هاي ذيل فعاليت نمايند:
• اداره امور واحدهای ستادی سازمانهای توليدی و اجتماعی در جهت كمك به مديران اين سازمانها برای اداره مؤثرتر سازمانهای خود
• اداره و رهبری مؤثر و كارآمد يك سازمان يا يك بخش تخصصی از آن نظير بخش‌های توليد، تحقيق و توسعه، مالی، فروش، پرسنلی و اطلاعات
• ايجاد تحول در يك بخش تخصصی سازمان با تجديد تشكيلات ، رويه‌ها و شيوه‌های اداری آن بخش
• كارآفرينی در يك سازمان برای شروع فعاليت‌های جديد يا ايجاد و اداره سازمانهای جديد
• طراحی تحول در كل يك سازمان و رهبری و هدايت تحولات كلی بعد از كسب تجربيات مديريتی

ضرورت و اهميت:
توسعه كشور و ارتقاء استاندارد زندگي در آن مستلزم بهبود و ارتقاء كيفيت مديريت در سازمانهاي اقتصادي و اجتماعي است. با بهبود مديريت است كه مي‌توان بهره‌وري را افزايش داد و از ظرفيت‌ها و امكانات موجود كالا و خدمات بيشتري را توليد نمود و ظرفيت‌هاي زيادتري را بوجود آورد.
بهبود مديريت نيز مستلزم آگاهي و تسلط به دانش مديريت است. امروزه مديريت به عنوان يكي از شاخه‌هاي معرفت بشري پيشرفت زيادي نموده است و آموزش و تحقيق در زمينه آن گسترش فراواني يافته است. با توجه به اهميت مديريت در رشد و ارتقاء سازمانها و جوامع، نظام‌هاي آموزش عالي كشورها آموزش و تحقيق در حوزه مديريت را از نظر كيفي و كمي به سرعت توسعه داده‌اند. يكي از زمينه‌هاي بارز توسعه آموزش مديريت ايجاد رشته كارشناسي ارشد مديريت سازمان (MBA) در كشورهاي مختلف جهان است. اين رشته به سرعت نخست در آمريكا و كشورهاي صنعتي و سپس در كشورهاي در حال توسعه موفق، گسترش يافته است.
همانطوريكه قبلاً ذكر شد، فارغ‌التحصيلان دوره‌هاي كارشناسي و مخصوصاً فارغ‌التحصيلان دوره‌هاي فني و مهندسي وارد اين دوره شده و در يك آموزش فشرده و پركار به فراگيري دانش و فنون مديريت مي‌پردازند. تركيب دانش تخصصي دوره كارشناسي و آگاهي و تسلط به دانش و فنون مديريت در دوره كارشناسي ارشد، از فارغ‌التحصيلان اين دوره مديران كارآمد و مؤثري مي‌سازد كه در افزايش كارآئي و رشد سازمان هاي اقتصادي- اجتماعي تأثير بسزايي دارند. به خاطر كسب همين توانائي‌هاست كه در سه دهه اخير دوره‌هاي MBA در كشورهاي مختلف جهان به سرعت گسترش يافته و تنها در كشور آمريكا حدود 700 مؤسسه آموزش عالي دوره MBA ارائه مي‌دهند.

منبع: مصوبات شورای عالی برنامه ریزی آموزش عالی